Spōmniynie o Redynie
23 marca 1752 – poczōntek ślōnskij przemiany
23 marca 1752 roku, w dalekim Hameln, prziszōł na świat Fryderyk Wilhelm von Reden – człowiek, kiery nawet niy wiedziŏł, że jego los splota sie ze Ślōnskōm tak fest, że zmieniło sie na zŏwdy.To niy był zwykły urzędnik. To był wizjoner. Chłop, co rozumiŏł, że ziymia pod nogami to niy ino pole i las… ale skarb. Wongiel. Ruda. Prziszłość.Jak przijechŏł na Gōrny Ślōnsk, zŏstŏł tu świat spokojny – familoki jeszcze niy istniały, grub niy było tak wiela, a ludzie żyli z roli, z rzemiosła, ze swojij roboty i tradycji. Ale Reden widziŏł coś wiyncyj.To on stoł za powstaniym Królewska Odlewnia Żeliwa w Gliwicach – miejsca, kaj żelazo zaczynoło godać nowoczesnościōm. To tam zaczynoła sie nowo era – era ognia, pary i stali.Ale sam by tego niy zrobiōł. Sprowadzōł tu Johna Baildona – Szkota, kiery prziniōsł ze sobōm wiedza z Anglii. I dopiyro wtedy Ślōnsk zaczōł sie zwyrtać gibcijej. Huty rosły, gruby fedrowały, a ziymia – jakby sie obudziyła.
Reden niy budowoł ino zakładow. Ôn budowoł system. Szkoły, miasta, urzyndy, organizacyjo. Wiedzioł, że bez ludzi i wiedzy niy ma przemysłu.Dzięki niymu takie miejsca jak Gliwice, Tarnowskie Góry czy Chorzów zaczyły pisać swoja nowo historia – historia czornych ronk, ale i wielkij dumy.Dzisiej, jak patrzymy na Ślōnsk – na te stare szyby, familoki, huty i ślady po grubach – to widzymy coś wiyncyj niż przemysł.Widzymy ludzi.Widzymy pokolynia, co tu żyły, robiyły, kochały i walczyły o swoja godność.A kajś na poczōntku tyj drogi stoi chłop z Hameln – co przijechŏł i zapolōł iskra, co poli sie do dzisiej.
????????
Bo Ślōnsk to niy ino ziymia. To historia, co ciōngle żyje.
Krzysztof Herzog
Chlop kiery kocho Ślōnskŏ ziymia i historio tyj ziymi... I chciołby ô nij umieć opowiadać...
Skomentuj