Podle podstawie artykułu pt. "Trumnę wyprowadzić!" dr Łucji Staniczkowej w piśmie Górnoślązak, 2016, nr 2-3 (13)

---

Ôzprawiajōm ô Szahdżahanie, indyjskim cysŏrzu panujōncym w XVII stoleciŏ, takõ powiarkã. 

Tyn perfekt wōdz i mōndry władca mioł w życiu dwie miyłowaniŏ: miłość do kōnsztu i wszyjskigo, co piykne jak tyż miyłowanie do Mumtaz Mahal, nojdrogdszyj żōny. Artysty kożdyj dōmyny kōnsztu mogli rachować na mecenat władcy. Kedy Mumtaz Mahal umrziła modŏ i piyknŏ, cysŏrz dugo rozpaczał. Coby jã przinŏleżycie uczcić, kŏzoł naôbkoło jeji trōły zbudować piykny baldachim z rzŏdkich gatōnkōw holcu. Przichodziōł pŏrã razy dziynnie, coby pobyć w bliżyj trōły i podziwiać kunszt rzeźbiorzy. Po pŏru dniach stwiyrdziōł, iże sarkofag z holcu to uzdanie za mało, coby wyrazić wielke miyłowanie i bōl po jeji stracie.

Kŏzoł tōż pōnad baldachimym z holcu postawić sarkofag z malachitu. Artysty-kamiyniorze dokōnali cudu, a ôkrōm tego zielyń malachitu tak piyknie kōmpōnowała sie z mahoniowym holcym. Władca bōł kōntynt. Do czasu. Budowla wydŏwała sie mu niyco merskŏ, brakowało w nij światła. Zgodnie z winszym władcy postawiōno było alabastrowe mauzoleum – piykno budowla, dzisiej zaliczanõ do ôźmiu cudōw świata. 

Kedy sycił zdrok doskōnałościōm proporcyji i kształtōw, ôdczuł pewnŏ ôbŏwa. Coś klarownie mōnciło mu uciecha podziwianiŏ skōńczōnego dzieła. Jaaaa, to trōła – zszarzała, jakŏś małŏ, niyco nawet prymitywnŏ, szterowała wrażyniŏ estetyczne naszego konesyra. Kŏzoł jã niyzawodnie wychrōnić!

Tã powiarkã spōminōm „walczōncym” ô ślōnskõ mŏwã. Niy szczyndzōm wysiyłku, coby ryczeć ô krziwdzie, jakŏ jã trefiŏ, ô dyskryminacyje.  „W jeji ôbrōnie” przemŏwiajōm z trybun, tyż syjmowych. Uczyniyli z nij swōja fana bojowo. Zapōmnieli przi tym, iże mŏwã ślōnskõ trza futrować, pōmŏgać jeji wzrŏstać i rozwijać sie, coby sprostała wykształconym gŏdkōm. Trza jeji przydawać hyry i ôsłōniać przed ôśmieszyniym, trza wyplyniać gańbiate słowa, kiere niyprzystojōm. Trza po prostu gŏdać po ślōnsku – w dōma, w sklepie, w amcie, na zgrōmadzyniu, w tŏwarzistwie. Szczycić sie jeji niepowtarzalnymi frazeologizmami i ôryginalnõ intōnacyjōm. Inakszyj ôstanõ ino frazesy.

---

Na podstawie artykułu pt. "Trumnę wyprowadzić!" dr Łucji Staniczkowej w piśmie Górnoślązak, 2016, nr 2-3 (13)

Opowiadają o Szahdżahanie, indyjskim cesarzu panującym w XVII wieku, taką legendę.
Ten znakomity wódz i mądry władca miał w życiu dwie miłości: miłość do sztuki i wszystkiego, co piękne oraz miłość do Mumtaz Mahal, ukochanej żony. Artyści każdej dziedziny sztuki mogli liczyć na mecenat władcy. Kiedy Mumtaz Mahal umarła młoda i piękna, cesarz długo rozpaczał. Aby ją należycie uczcić, kazał wokół jej trumny zbudować piękny baldachim z rzadkich gatunków drewna. Przychodził kilka razy dziennie, żeby pobyć w pobliżu trumny i podziwiać kunszt rzeźbiarzy. Po kilku dniach stwierdził, że sarkofag z drewna to zdecydowanie za mało, żeby wyrazić wielką miłość do ukochanej i ból po jej stracie. Kazał więc ponad baldachimem z drewna postawić sarkofag z malachitu. Artyści-kamieniarze dokonali cudu, a poza tym zieleń malachitu tak pięknie komponowała się z mahoniowym drewnem. Władca był zadowolony. Do czasu. Budowla wydawała się mu nieco ponura, brakowało w niej światła. Zgodzie z życzeniem władcy postawiono alabastrowe mauzoleum – piękną budowlę, dzisiaj zaliczaną do ośmiu cudów świata. Kiedy sycił wzrok  oskonałością proporcji i kształtów, odczuł pewien niepokój. Coś wyraźnie mąciło mu rozkosz podziwiania skończonego dzieła sztuki. Taaaak, to trumna – zszarzała, jakaś mała, nieco nawet prymitywna, zakłócała wrażenia estetyczne naszego konesera. Kazał ją natychmiast usunąć!

Tę legendę przypominam „walczącym” o śląską mowę. Nie szczędzą wysiłku, żeby krzyczeć o krzywdzie, jaka ją spotyka, o dyskryminacji. „W jej obronie” przemawiają z trybun, także sejmowych. Uczynili z niej swój proporzec bojowy. Zapomnieli przy tym, że mowę śląską trzeba karmić, pomagać jej wzrastać i rozwijać się, żeby sprostała wykształconym językom. Trzeba jej przydawać dumy i osłaniać przed ośmieszeniem, trzeba wypleniać prostackie słowa, nieprzystojne. Trzeba po prostu mówić po śląsku – w domu, w sklepie, w urzędzie, na zebraniu, w towarzystwie. Szczycić się jej niepowtarzalnymi frazeologizmami i oryginalną intonacją. Inaczej pozostaną tylko frazesy.