Gawynda ô Teofilu Ociepce z Janowa

A bo to tak było, że w Janowie – kaj swiat wonioł wonglem, a nocóm gwiazdy wisiały jak lampki nad grubom – żył se Teofil Ociepka. Chłop na pozōr zwykły: gōrnik, robōtnik, taki co rano szed do roboty, a wieczōr wracoł ôsmołōny, zmōnczōny. Ale jak sie mu lepiyj przijrzeć, to było w nim inksze światło – nie z  karbidki, ino z inkszego świata.

Ociepka nie malowoł tak ajnfachowo, bo mu sie nudziło. Ôn malowoł, bo musioł. Tak mu było pisane. Godoł, że rozkazy dostowoł – niy z cechu, niy z partii, ale ôd duchōw, ôd mistrzōw, ôd sił, co stojōm kajś miyndzy niebem a piekłym. Jedni powiadali: „wariat”, drudzy: „mistyk”, a ôn ino cicho robiōł swoje.

Jak ôn brał pyndzel do rynki, to na płótnie wyłaziły smoki, lwy, tygrysy, bestyje z Apokalipsy, anioły z mieczami i świynci, co mieli ôczy jak wongiel – czorne i głymbokie. Kolory były tak ostre, że aż szczypały w ôczy: czerwiyń jak krew, zieleń jak trujōnko, złoto jak z bajki. To niy była malarsko ładność – to było ostrzeżynie.

Teofil wierzōł, że świat sie wali, że przyjdzie czas ostateczny, a jego obrazy to znaki – jakby drogowskazy dlo tych, co jeszcze chcōm zrozumieć. Czytoł księgi tajemne, kabały, alchemie, modliōł sie po swojimu, a jednocześnie był porzōndnym katolikiem. U niego anioł i dioboł potrafili stać kole siebie, bo tak już je z tym światem – dobro i zło niy chodzōm osobno.

Janów dlo Ociepki był jak centrum wszechświata. Niy Paryż, niy Rzym – Janów. Tam sie stykały światy. Tam duch móg sie ôdezwać do gōrnika. Tam z familoka można było zajrzeć prosto w Apokalipsa.

A potym prziszli inkszi – badacze, artyści, Erwin Sówka i inksze synki z Grupy Janowskiej. Jedni widzieli w nim mistrza, drudzy proroka, jeszcze inkszi – dziwoka. Ale bez Ociepki niy byłoby tego malarskiego kosmosu spod grub.

I tak ôn ôstoł: Teofil Ociepka – gōrnik, okultysta, malorz, co malowoł niy dlo sławy, ino dlo prowdy, co go poliła ôd środka. A obrazy ôstoły. Wiszōm dzisio w muzeach, ale jak sie na nie dobrze popatrzysz, to jeszcze słychać, jak Janów nocōm cicho godo:

„Uważejcie, bo świat je wiynkszy, aniżeli sie wóm zdowo.”