Persony Ślōnskij Kultury
PERSONY ŚLŌNSKIJ KULTURY
Augustyn Bogusław Weltzel a właściwie Augustin Bogislaus Weltzel (ur. 9 kwietnia 1817 w Jelczu, zm. 4 listopada 1897 w Tworkowie).
Na ślōnskij ziymi, kaj historia mieszo się z wiarōm i robotōm, urodziył się chop, co potrafiył to wszystko spisać, nazwać i ocalić. We wiosce Jelcz-Laskowice (kejś po prostu Jelcz, blisko Oławy) prziszōł na świat ksiōndz dohtor Augustyn Bogusław Weltzel – człowiek, co niy ino rzykoł za Ślōnsk, ale i szrajbowoł ō nim jak o czymś żywym.
To był inkszy farorz . Niy zamkniynty w kościele, ino ôtwarty na świat – uczōny, historyk i polityk. Doszoł aż do Reichstagu, kaj jako poseł reprezentowoł głos naszyj slonskij ziymi. Ale niy zapomnioł, skōnd je.
Bo jego prawdziwō robota to były ksiōnżki.
Weltzel pisoł historie miast, co dlo nos sōm jak kamienie w fundamyncie tożsamości:
Racibórz – stare ksiōnżyncy sztadt nad Odrōm,
Koźle – twierdza i brama na Ślōnsk,
Prudnik – miasto pogranicza,
Guttentag (Dobrodźyń) – spokojny plac z duszōm,
Żory – stare i uparte jak Ślōnsk .
Do tego ôpisoł historie slonskich rodōw np Eichendorffow, Oppendorffow.....
On niy pisoł suchych kronik. Ôn
wydobywoł dusza tych miast – ich ludzi, ich tragedie i ich nadzieje. Dzięki niymu wiymy, co było, jak było i czamu my dzisioj sōm tacy, jacy sōm.
Na kōńcu swojij drogi trafiōł go na farze we Tworkówie, kaj 4 listopada 1897 roku zakończył swoje życie. Ale tak naprowdy – niy skōńczył. Bo jego słowa zostały.
To je właśnie Lux ex Silesia – światło ze Ślōnska.
Weltzel pokozŏł, że Ślōnsk to niy ino ziymia pod nogami.
To pamiyńć. To opowieść. To dusza, co trza pielygnować.
A kej trefisz i idziesz przez Racibórz, Żory czy Prudnik…
to wiedz, że kajs miydzy kamieniami, brukym i starymi murami
jeszcze szkryflo jego pióro dalszo historio....
Krzysztof Herzog
Chlop kiery kocho Ślōnskŏ ziymia i historio tyj ziymi... I chciołby ô nij umieć opowiadać...
Skomentuj