Dzisioj, we rocznica narodzynio Mikołaja Kopernik (1473–1543), godomy niy ino o uczōnym, ale tyż o człowieku z krwi i kości – z familijnymi korzeniami, z politykōm w tle i ze Ślōnskym kajś pomiędzy Toruniym a Wrocławiym.

Skōnd on był – tak po naszymu?

Urodziōny we Toruńiu, w mieście kupieckim, kaj mieszały sie języki, wiara i kultura.

Ojciec – kupiec, co wedle wielu badaczy móg mieć przodkōw ze wsi Koperniki na ziymi nyskij, czyli ze historycznego Ślōnska.

Matka – Barbara Watzenrode, ze toruńskij rodziny o niymieckich korzyniach, ale z majōntkami i wpływami, co siegały tyż ku Ślōnskowi.

Pōźnij?

Działo sie na Warmii – w Fromborku – kaj pisał swoje wielkie dzieło.

Mioł tyż kanoniō we Wrocławiu – a Wrocław w tamtych czasach to był inkszy świat niż dzisioj, ale Ślōnski sztadt jak sie patrzi .

I teraz pytanie:

czy Ślōnsk to dodatek do jego biografii?

Niy. To jedna z nitek w tej całij splōtce.

Jak godōł?

Podpisywoł sie: Nicolaus Copernicus – po łacinie, bo to był język nauki.

Niymiecki? Pewnie godōł – bo to był jyzyk mieszczaństwa Prus Królewskich.

Polski? Niy wiymy, ale móg znać – choć niy pisoł.

Ale wiecie co? W XVI wieku niy było tak, żeś musioł wybrać kratka: Polok, Niymiec abo Ślōnzok.

Ludzie byli poddanymi króla, człōnkami Kościoła, obywatelami miast.

Narody w dzisiejszym znaczeniu dopiyro sie ksztaltowały.

Czy był Polokym? Czy Niymcym?

Był poddanym Królestwa Polskiego.

Działoł w strukturach polskigo państwa.

Ale kultura, język, studia – to był świat Wielgij Europy.

Może zamiast sie szarpać, czyj on „bardziej”, trza spytać:

czy XVI-wiecznego uczōnego można wciskać w XIX-wieczne pojyncie narodu?

Bo jak patrzymy na jego robota – to niy zmienioł granic na mapie.

On zmienioł mapa nieba.

„Wstrzymoł Słońce, ruszył Ziemia” – tak napisano na jego pomniku w Toruńiu.

I to je chyba ważniejsze niż to, jakim językiem pisoł list do ujka ze Nysy na Slonsku.

Może odpowiedź je prosto

Może on był człowiekiem renesansu.

Europejczykym epoki, kaj uczōny je przynoleżny do wiedzy, niy do flagi.

A my, Ślōnzoki, mogymy powiedzieć:

mioł z nami styki, korzynie, urzędy.

Niy muszymy go zawłaszczać.

Styknie, że rozumiymy, że historia to niy czarno-bioło szachownica.

Dzisio – w rocznica jego geburstagu – zamiast pytać „czyj on był?”,

może lepi spytać:

czy umiymy być dumni wspōlnie?

Bo jak Ziemia sie krynci, to niy ino nad Polskōm, niy ino nad Niymcami, niy ino nad Ślōnskym.

Krynci sie nad wszystkimi.

A to, co zrobiōł Mikołaj Kopernik, je wspōlne – jak niebo nad nami.....